De wereld van Boudewijn Buch

Boudewijn Maria Ignatius Büch werd op 14 december 1948 geboren in Den Haag en groeide samen met zijn vijf broers - van wie vier ouder - op in Wassenaar. Als kind leed Büch sterk onder het slechte huwelijk van zijn katholiek geworden joodse ouders, die hun onhandelbare zoon op zijn elfde naar een jeugdpsychiatrische inrichting in Brabant stuurden. Niet lang na zijn thuiskomst, bijna een jaar later, scheidden zijn ouders. Zijn door de oorlog getraumatiseerde vader, met wie Büch als kind een zeer innige band had, zou na verschillende mislukte pogingen daartoe uiteindelijk zelfmoord plegen.

Na studies Nederlands, Duits en filosofie debuteerde Büch in 1976 met zijn eerste poëziebundel, Nogal droevige liedjes voor de kleine Gijs. Al voor zijn debuut genoot Büch enige, voornamelijk randstedelijke, bekendheid door zijn bijdragen aan tal van dagbladen en tijdschriften. In 1981 verscheen zijn eerste proza in boekvorm, De blauwe salon. In 1982 kwam een volgend poëziealbum Dood Kind. Zijn enige pseudoniem is Lothar Mantoua, een naam die af en toe in zijn autobiografische romans terug komt.

Van 1984 tot 1988 had hij bij de VARA een eigen tv-programma: Büchs Boeken. Vanaf 1988 tot heden presenteert hij bij de VARA De wereld van Boudewijn Büch, waarin hij naar alle uithoeken van de wereld reist. Büch regisseert, presenteert en redigeert zijn eigen televisie- en reisprogramma's. Tevens maakt hij radioprogramma's en had hij de laatste jaren diverse theaterprogramma's. Boudewijn Buch overleed op 23 november 2002.

Hoewel op de titelpagina staat "Nieuwe, uitgebreide en geactualiseerde editie" betreft het hier een onveranderde herdruk in een kleiner formaat van een boek waar veel vraag naar is. De artikelen gaan over veelal weinig bekende eilanden als Clipperton, Bouvet, Das, Diu en Niihau e.a. en geven informatie over de typische kenmerken en de vaak zeer merkwaardige staatsrechtelijke positie aangevuld met historische anekdotes. Het geheel is voorzien van eenvoudige, maar duidelijke kaartjes.

Vervolg op 'Eilanden'*. Hierin worden eilanden beschreven die de schrijver bezocht voor zijn VARA-televisieprogramma's. Het is echter niet zozeer de neerslag van deze uitzendingen maar meer een verzameling eilandkundige curiosa waarvoor in de uitzendingen geen plaats was. Naast veelal onbekende eilanden bezoekt de schrijver ook vuurtorens in de meest afgelegen delen van de wereld. Naast eigen ervaringen wordt ook rijkelijk verwezen naar en geciteerd uit literatuur.

Dit boek is het vervolg op "Eilanden"* en "Eenzaam"**. Vergeleken daarmee is het wel specialistischer. Waren de voorgaande titels nog bundelingen met smakelijke korte verhalen over allerlei zaken betreffende vooral wat minder bekende eilanden, nu heeft de auteur alleen al bijna de helft van het boek nodig om over het thans tot Noorwegen behorende Bouvet-eiland te berichten. Gelukkig is het een interessant betoog waarin de hoogst merkwaardige geschiedenis ervan tot in de puntjes belicht wordt. De titel slaat op dit constant met sneeuw bedekte eiland. Daarna is nog een hoofdstuk gewijd aan spookeilanden en een hoofdstuk aan eilanden waarover door landen getwist werd/wordt.

Ik reis welbeschouwd maar om één reden: ik controleer al meer dan een kwart eeuw in alle uithoeken van de aardbol of de atlas klopt', aldus de in 2002 overleden schrijver en tv-maker Boudewijn Büch. In werkelijkheid verzamelde hij verhalen, zoals het verhaal achter de uitgestorven dodo. Op de eerste dvd-box (3 discs) staan de uitzendingen van 'De Fascinaties van Boudewijn Büch' uit 2003 met de thema's De dodo, Eilanden en Schrijvers. Aangevuld met hoogtepunten uit 'De Wereld van Boudewijn Büch' en nooit eerder uitgezonden materiaal zoals een fragment over Spinoza (in totaal ruim 8 uur materiaal).

"De Fascinaties van Boudewijn Büch" serie 2 geeft o.a. een compleet beeld van de 18 oorspronkelijke uitzendingen van Goethe, met nooit eerder uitgezonden materiaal en de making of Boudewijn von Goethe, naar een schilderij van J.H. Wilhelm Tischbein. Ook voert Boudewijn u mee langs oorlogen en grensconflicten. Interessant, boeiend, en soms zelfs ontroerend of geestig. En tot slot bibliotheken: de veilige bewaarplaatsen van onze boeken, een paradijs op aarde, eindeloze ontdekkingstochten, maar soms zelf in een meer of minder desastreuze toestand van verval.

Alles over dieren, ontdekkingsreizen en de dood vindt u terug in dit vervolg op de eerste en tweede serie van 'De fascinaties van Boudewijn Büch'. Met nooit eerder uitgezonden materiaal over Mark Twain op de Ontdekkingsreizen. Bij de dieren is er op Kangaroo Island geen kangaroo te vinden. De krabbentrek op Christmas Island is absoluut indrukwekkend. Boudewijn bezoekt de plek waar Captain Cook is vermoord en verteld over de zelfmoord van Anne Sexton. Kortom er valt weer een hoop te leren, maar ook te lachen.

Buch stelt zijn lezers met dit boek niet teleur; op zijn bekende ietwat babbelende manier vertelt hij enthousiast over een veelheid aan onderwerpen. Over prikkeldraad, over de mijlenlange anti-konijn en anti-dingohekken in Australie, over kamelen, over obscure vorsten, over de pik van Napoleon, over hondjes (het liefst opgezet of als beeld) en over opgezette paarden. Hij verhaalt over zijn obsessie voor beenamputaties en schrijft over de Nederlandse nazi Alfred Haighton die driemaal (!) met een eenbenige vrouw trouwde.

De hoofdpersoon van de roman, die Boudewijn heet, gaat op zoek naar het verleden van zijn vader in Duitsland en komt op het spoor van een vergeten componist. In Duitsland neemt de roman een uitzonderlijke wending en krijgt het verhaal bijna detective-achtige trekken, maar er is ook- en vooral- plaats voor een immens verlangen naar de vader en het overleden kind. Het geheim dat de hoofdpersoon najaagt, spookt op onontkoombare wijze door de hoofdstukken die elk op zich een spiegeling zijn van de hoofdstukken in De kleine blonde dood. Het geheim van Eberwein is in verscheidene opzichten een bijzonder boek.

In De kleine blonde dood vertelt de ik-figuur over het kortstondige leven van zijn zoontje. Mickey, het kind van hem en Mieke, een vijftien jaar oudere lerares Engels, zal zijn zesde verjaardag niet halen. Daarnaast haalt de ik-figuur herinneringen op aan zijn eigen, door de oorlog geestelijk misvormde vader. De kleine blonde dood is een hartverscheurend verhaal over verlies, verdriet en machteloosheid. Een monument voor een kleine, gestorven jongen.

Terug naar Oppidium:   Het Dolhuis   Geestgrond   De bocht van Berkhey   Net als in De kleine blonde dood is Winkler Brockhaus in de drie romans die in Terug in Oppidum worden samengebracht, de spil waar het leven om draait. In Het Dolhuis wordt een tienjarig jongetje naar Brabant gestuurd om bijna een jaar lang onderworpen te worden aan een wreedaardig regime.  Het verhaal van Winkler Brockhaus verdiept Boudewijn Buch in Geestesgrond. Winkler reist als een bezetene door de hele wereld, maar ontdekt dat de oorsprong van zijn pijn in de geestesgronden aan de binnenzijde van de Hollandse duinen ligt. De vader-zoonrelatie komt in al haar facetten in deze roman sterk naar voren om in De bocht van Berkhey hernomen te worden. De verdwijning van vader speelt daarbij een cruciale rol.